Bezpieczeństwo sprzętu na placu budowy to podstawa. Awaria potrafi zatrzymać inwestycję i narazić Twoją firmę na koszty. Odpowiednio dobrane ubezpieczenie maszyn budowlanych może Cię uchronić przed takimi finansowymi konsekwencjami. Zobacz, które polisy warto rozważyć i jakie zapisy w ogólnych warunkach ubezpieczenia (OWU) mogą okazać się pułapką.
OC czy CPM? Kluczowe różnice, które musi znać każdy przedsiębiorca
W działalności firmy budowlanej potrzebujesz przede wszystkim dwóch polis – ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej (OC) i ubezpieczenia sprzętu (CPM). Możesz też zdecydować się na OC Działalności Gospodarczej. Czym się różnią?
| Kryterium | OC Posiadacza Pojazdu Wolnobieżnego | OC Działalności Gospodarczej | Ubezpieczenie Maszyn (CPM / All-Risk) |
|---|---|---|---|
| Główny cel | Obejmuje Twoją odpowiedzialność za szkody wyrządzone osobom trzecim daną maszyną w ruchu drogowym. | Ochrona finansowa firmy przed roszczeniami osób trzecich w związku z prowadzoną działalnością. | Ochrona Twojej własnej maszyny (Twojej inwestycji) przed uszkodzeniem, awarią lub kradzieżą. |
| Co jest chronione? | Twoja odpowiedzialność cywilna, finansowa (przed roszczeniami innych). | Finanse Twojej firmy (przed roszczeniami innych, np. inwestora). | Twoja koparka, ładowarka, osprzęt. |
| Gdzie działa? | Wyłącznie na drogach publicznych. | Zazwyczaj na placu budowy, w miejscu świadczenia usług. | Na placu budowy, podczas transportu, w miejscu parkowania (zależnie od OWU). |
| Obowiązek wykupienia | Tak, ale tylko jeśli maszyna jako pojazd wolnobieżny wyjeżdża na drogę publiczną. | Nie (z mocy ustawy), ale często wymagane w kontrakcie przez inwestorów. | Nie, ale kluczowe dla ochrony majątku firmy (i wymagane często w ramach umowy leasingu). |
| Przykładowa szkoda pokrywana z polisy | Koparka kołowa podczas przejazdu ulicą uderza w zaparkowany samochód. | Operator koparki uszkadza podziemną rurę gazową. | Koparka gąsienicowa przewraca się do wykopu. |
| Ochrona dla maszyny | Nie chroni Twojej maszyny. | Nie chroni Twojej maszyny. | To jest polisa dla Twojego sprzętu, podobna do samochodowego Autocasco |
Co chroni OC działalności, a co polisa CPM?
Polisa OC chroni Twój majątek przed roszczeniami osób trzecich. Ubezpieczenie maszyn budowlanych, znane w branży jako CPM (Contractors’ Plant and Machinery) lub Casco Maszyn, jest nastawione na ochronę Twojej własności.
CPM All-Risk – najważniejsza polisa w Twojej flocie
Na rynku spotkasz się z różnymi wariantami ubezpieczenia sprzętu budowlanego. Najlepszym rozwiązaniem jest formuła „All-Risk”, która sprowadza się do ochrony od wszelkich niebezpieczeństw. W przeciwieństwie do polis nazwanych, które chronią tylko od zdarzeń wymienionych w umowie (np. ogień, kradzież), polisa ta działa na zasadzie domniemania ochrony.
Oznacza to, że ubezpieczeniu podlega wszystko, co nie zostało wyraźnie wyłączone w OWU. Obejmuje często nawet:
- błędy operatora,
- szkody powstałe podczas transportu,
- akty wandalizmu.
Anatomia polisy CPM: za co naprawdę płacisz?
Mając polisę CPM, tak naprawdę płacisz za ochronę swojego majątku – maszyn i osprzętu. Składka ubezpieczeniowa jest wynikiem kalkulacji ryzyka oraz sumy ubezpieczenia. To właśnie tutaj, na etapie wyboru polisy, często popełniane są typowe błędy przy ubezpieczeniu maszyn.
Wartość odtworzeniowa (brutto) vs. wartość rzeczywista (netto)
Sposób określenia wartości maszyny ma wpływ na wysokość przyszłego odszkodowania. Może to być:
- wartość odtworzeniowa (nowa) – kwota potrzebna na zakup fabrycznie nowej maszyny o tych samych lub zbliżonych parametrach. Warto się na nią zdecydować w przypadku nowych sprzętów (zazwyczaj do 3-5 lat eksploatacji);
- wartość rzeczywista – wartość nowej maszyny pomniejszona o stopień jej zużycia technicznego. Składka jest niższa, ale warunki polisy są znacznie mniej korzystne przy likwidacji szkody całkowitej.
Warto również zwrócić uwagę na kwestię podatku od towarów i usług. Jeśli jesteś płatnikiem VAT i masz możliwość jego pełnego odliczenia, ubezpieczaj maszyny w kwocie netto. Polisa w kwocie brutto niepotrzebnie zawyży składkę, ponieważ odszkodowanie i tak zostanie wypłacone w kwocie netto (VAT odliczysz przy zakupie nowej maszyny lub naprawie).
Kolejny ważny aspekt stanowi tzw. stała suma ubezpieczenia. Możesz mieć zagwarantowaną wypłatę odszkodowania wyliczoną według wartości z dnia zawarcia umowy. Odgrywa to ważną rolę przy leasingu, gdzie ubezpieczenie maszyn budowlanych musi często pokrywać saldo zadłużenia, które maleje wolniej niż wartość rynkowa sprzętu.
Pułapki w OWU, które kosztują najwięcej
OWU to lektura obowiązkowa, choć często pomijana przy zakupie ubezpieczenia maszyn budowlanych. To tam znajdziesz wyłączenia odpowiedzialności, przez które nie otrzymasz odszkodowania.
Oto lista najczęstszych wyłączeń:
- rażące niedbalstwo – jeśli operator zostawi kluczyki w stacyjce i pójdzie na przerwę, a w tym czasie maszyna zostanie skradziona, ubezpieczyciel odmówi wypłaty odszkodowania;
- brak ważnych badań technicznych (UDT) maszyny podlegającej dozorowi technicznemu – ubezpieczyciel może odmówić wypłaty odszkodowania, jeśli badań nie było. Pamiętaj, że regularny przegląd techniczny koparki w autoryzowanym serwisie, takim jak Kiesel Poland, pomaga kontrolować stan maszyny;
- utrata maszyny w zawiniony przez użytkownika sposób – np. w przypadku konfiskaty lub zajęcia ubezpieczonych maszyn przez uprawnione władze;
- niewłaściwa eksploatacja – chodzi o szkody powstałe w wyniku używania maszyny niezgodnie z przeznaczeniem (np. używanie łyżki jako młota czy dźwigu) mogą nie być uznane;
- prace w strefach podwyższonego ryzyka – standardowa polisa często wyłącza użytek maszyny na barkach wodnych, w korytach rzek czy pod ziemią;
- udział własny i franszyza redukcyjna – to kwota, o którą ubezpieczyciel pomniejsza każde odszkodowanie.
Polisa „szyta na miarę”: inne ryzyka dla koparki kołowej, inne – dla gąsienicowej
Nie każda maszyna pracuje w tych samych warunkach. Kryteria dobrej polisy dla maszyn budowlanych powinny uwzględniać specyfikę Twojej floty i rodzaj wykonywanych zadań.
- Koparki kołowe – w ich przypadku rozważ rozszerzenie polisy o ryzyka związane z ruchem drogowym (Autocasco) oraz transportem na własnych kołach. Ryzyko kolizji drogowej jest tu znacznie wyższe niż w przypadku maszyn stacjonarnych;
- koparki gąsienicowe, zwłaszcza te ciężkie pracujące w kopalniach czy na grząskim terenie – tutaj realnym zagrożeniem jest osunięcie się skarpy, przewrócenie maszyny czy ugrzęźnięcie w błocie, które uniemożliwia samodzielny wyjazd. Dobra polisa dla takiej maszyny powinna pokrywać wysokie koszty akcji ratowniczej.
Jak wybrać polisę CPM w 3 krokach (checklista)
Przygotowana przez ekspertów checklista może pomóc w wyborze właściwego ubezpieczenia.
Krok 1: Audyt ryzyka
Odpowiedz sobie na pytania dotyczące środowiska pracy:
- Gdzie najczęściej pracują moje maszyny? W centrum miasta, kopalni, na terenach zalewowych, kamieniołomach, wysypisku śmieci?
- Jak przechowuję maszyny po godzinach pracy? Na dozorowanym parkingu, ogrodzonym placu budowy, w hangarze, w hali na terenie firmy, a może w niestrzeżonym miejscu?
- Kto je obsługuje? Doświadczeni operatorzy, pracownicy sezonowi, podwykonawcy?
- Jakie zabezpieczenia mają maszyny? Lokalizatory GPS, immobilizery? Warto tu wspomnieć, że nowoczesne maszyny Hitachi wyposażone w telematykę ConSite pozwalają na bieżąco monitorować lokalizację i parametry pracy, co może być argumentem do negocjacji zniżek u ubezpieczyciela.
Krok 2: Porównanie ofert
Nie patrz tylko na cenę ubezpieczenia, czyli wysokość składki. Porównując oferty, zwróć także uwagę na:
- zakres terytorialny ochrony,
- wysokość udziałów własnych,
- limity na ryzyka dodatkowe,
- metodę likwidacji szkody (serwis autoryzowany czy kosztorys). Warto wybrać wariant serwisowy, który obejmuje naprawę na oryginalnych częściach, co odgrywa ważną rolę dla zachowania gwarancji producenta i wartości maszyny.
Krok 3: Pytania do agenta
Zadaj agentowi kilka pytań, aby zweryfikować jakość oferty:
- Czy polisa obejmuje szkody powstałe podczas załadunku i rozładunku maszyny?
- Czy szkody w ogumieniu lub gąsienicach są objęte ochroną, czy też wyłączone jako elementy eksploatacyjne?
- Jak zdefiniowane jest „zabezpieczenie przeciwkradzieżowe” w OWU i czy moje maszyny je spełniają?
Podsumowanie: ubezpieczenie to tarcza dla rentowności Twojego biznesu
Ubezpieczenie sprzętu budowlanego nie powinno być postrzegane jako zbędny koszt, ale inwestycja w stabilność Twojej firmy. Jedna poważna awaria, pożar czy kradzież niezabezpieczonej maszyny może doprowadzić do utraty płynności finansowej, a w skrajnych przypadkach nawet bankructwa. Zaletą ubezpieczenia maszyn budowlanych jest wsparcie finansowe ubezpieczyciela w trudnych sytuacjach.
Najczęściej zadawane pytania
Czy muszę mieć OC na koparkę, która nigdy nie wyjeżdża na drogę?
Musisz wykupić OC dla koparki, nawet jeśli nie wyjeżdża na drogę. Jeszcze przed 6 listopada 2024 roku nie było takiej konieczności, ale obecnie to Twój obowiązek, nawet jeśli używasz maszyny na prywatnym terenie budowy. Jest to traktowane jako wprowadzenie pojazdu do ruchu.
Mam leasing. Czy ubezpieczenie od leasingodawcy wystarczy?
Polisy oferowane przez firmy leasingowe są zazwyczaj ustandaryzowane i mają szeroki zakres, ale nie zawsze są najtańsze lub idealnie dopasowane do specyfiki Twojej pracy. Często mają wysokie udziały własne. Warto poprosić o ofertę zewnętrzną i porównać ją z propozycją leasingodawcy.
Czy polisa CPM działa poza granicami Polski?
Standardowo polisy zawierane są na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Jeśli planujesz realizację kontraktu za granicą, np. w Niemczech czy Czechach, musisz zgłosić ten fakt ubezpieczycielowi i często zapłacić dodatkową składkę.
Źródła:
https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/download.xsp/WDU20031241152/T/D20031152L.pdf
https://www.uniqa.pl/files/user_upload/CPM_OWU_2522_0524_z.pdf
https://www.ergohestia.pl/dla-firmy/ubezpieczenie-mienia/sprzet-i-maszyny-budowlane